header

Άμεση επιβίβαση: το πλοίο της φαντασίας αναχωρεί!

«Η λογική σε πάει από το Α στο Β. Η φαντασία σε πάει παντού» έλεγε και ξαναέλεγε ο Αινστάιν, αλλά λίγοι μοιάζουν να τον έχουν ακούσει – τουλάχιστον στο σύγχρονο σχολείο.

Εκεί αντιμετωπίζουμε ακόμη τη φαντασία σαν έναν κακό λύκο, όπως λέει και ο Ροντάρι. Ίσως γιατί δεν μπορούμε να την κατανοήσουμε αυτή την αχαλίνωτη φαντασία των παιδιών, ίσως γιατί τη blog_postφοβόμαστε, ίσως γιατί «είναι επικίνδυνο να ζεις στα σύννεφα», σίγουρα γιατί δεν μπορούμε να της βάλουμε βαθμό! Ξεκίνησα με παράπονα και ίσως να υπερβάλλω… λίγο!

Η αλήθεια είναι ότι εδώ και πολλά χρόνια κάνω παρέα με παιδιά που όχι μόνο έχουν και θέλουν να καλλιεργούν συνεχώς τη φαντασία τους, αλλά και που μπορούν να κάνουν τον κόσμο να ταξιδέψει με τις λέξεις τους. Μαθητές-ρήτορες, μέλη ομίλων ρητορικής τέχνης, ομάδες Εργαστηρίων Φαντασίας, Μικροί Ηγέτες…, όλοι έχουν κάτι κοινό: έχουν πειστεί ότι η φαντασία είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο, που εγγυάται πολλά…

Πάνω απ’ όλα μας κάνει δυνατούς απέναντι στο άγνωστο. Σε εκείνο το σκοτεινό άγνωστο όπου μας στέλνει μια δύσκολη και αναπάντεχη ερώτηση, ένα περίεργο θέμα συζήτησης, ένα πρόβλημα που μοιάζει βουνό… Η φαντασία είναι το όπλο μας, η άμυνά μας, η δύναμή μας. Οι ιδέες δεν τελειώνουν ποτέ, επομένως αποκλείεται να μην μπορούμε να σκεφτούμε μια απάντηση, μια άποψη, μια λύση. Αρκεί να πιστεύουμε ότι μπορούμε. Αρκεί να έχουμε μάθει, να έχουμε ασκηθεί, να έχουμε πιστέψει στον εαυτό μας.

Η φαντασία έχει και μια άλλη δύναμη. Να μαγεύει. Κάνει παρέα με την πρωτοτυπία, την καινοτομία, τη δημιουργική σκέψη, τα εναλλακτικά ταξίδια του νου. Ένα είδος μαγείας προσιτό σε όλους, μα ζωντανό κυρίως στα παιδιά. Γι’ αυτό και μένουμε άφωνοι με τις πρώτες τους προτάσεις, την περιέργεια, την απορία τους, τα σχόλιά τους όταν είναι μικρά. Γι’ αυτό και αργότερα είναι καλό να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να κάνουμε αυτή τη μαγεία να μείνει μέσα τους και να τη μοιράζονται. Ως ομιλητές, ως συζητητές, ως σκεπτόμενοι άνθρωποι, ως ενεργοί πολίτες που κινητοποιούν και δρουν για έναν καλύτερο κόσμο.

Και κάτι τελευταίο. Η φαντασία είναι κίνητρο. Εξερεύνησης, ανακάλυψης, πειραματισμού, βελτίωσης… Μας οπλίζει με θάρρος να κάνουμε το πρώτο βήμα προς τη γνώση, προς τον διπλανό μας, προς μια νίκη, προς μια άγνωστη χώρα, προς το φεγγάρι παλαιότερα, προς το σύμπαν ολόκληρο σήμερα… Αρκεί να φανταστούμε τον εαυτό μας εκεί – όπου κι αν είναι το «εκεί». Και να αφήσουμε την έξαψη, τον ενθουσιασμό, την καρδιά μας που χτυπά δυνατά να μας πάει. Εκείνη ξέρει τον δρόμο, τον βρίσκει πάντα.

Ας κλείσουμε με μια αναφορά και στη φίλη της Φαντασίας, τη Λογική. Ναι, κάνουν καλή παρέα, ισορροπούν η μία την άλλη και αλληλοσυμπληρώνονται. Γι’ αυτό και καμία δεν είναι καλό να υπερέχει – αντίθετα είναι σημαντικό να αναπτύσσονται εξίσου. Ο Νίκος Λυγερός, εξάλλου, το έχει πει απλά: «Τελικά η φαντασία δεν έρχεται σε αντιπαράθεση με τη λογική, όπως προσπαθεί να μας πείσει η κοινωνία της συνήθειας, είναι απλώς η επόμενη λογική». Λεμέ ΝΑΙ, λοιπόν, στη φαντασία και στα «επικίνδυνα», για κάποιους, ταξίδια της.

Βάλια Λουτριανάκη – valialoutrianaki.com
Φιλόλογος (Αρσάκειο Ψυχικού), Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης για την Προώθηση της Ρητορικής στη Εκπαίδευση, Διδάσκουσα ΠΜΣ “Ρητορική: θεωρία και πράξη” (ΠΤΔΕ, ΕΚΠΑ)