header

Ας πούμε στα παιδιά την αλήθεια, ας τους πούμε παραμύθια.

Ο Αμερικανός ποιητής EE Cummings γράφει: «θέλει κουράγιο να μεγαλώσεις και να γίνεις αυτός που πραγματικά είσαι». Αλλά ποιοι είμαστε; Το ορίζουμε εμείς; Ή προσπαθούμε διαρκώς να είμαστε κάτι για τους άλλους; Προσπαθήστε τώρα να το διαβάσετε αυτό σε ένα παιδί. Σίγουρα, θα φύγει από την πρώτη κιόλας πρόταση. Και με το δίκιο του. Και όμως το αφορά άμεσα και καθημερινά.

Τα παιδιά πολύ συχνά μαθαίνουν να εξαρτιόνται από την γνώμη κάποιου προσώπου με εξουσία και να ρυθμίζουν την συμπεριφορά τους ώστε να το ευχαριστούν. Το παιδί που ντύνεται για να είναι πανομοιότυπο του αρχηγού του σχολείου αργότερα θα επιλέξει σπουδές για να ακολουθήσει κάποιον άλλον και πάει λέγοντας. Όσο πιο κοντά όμως είναι κανείς σε αυτό που αγαπάει τόσο πιο ευτυχισμένος θα είναι ακόμα και αν δεν έχει την αποδοχή των άλλων. Αυτό το οξύμωρο ισχύει σε πολλές φάσεις της ζωής μας και όσο πιο νωρίς το αντιληφθούμε τόσο το καλύτερο. Εδώ έρχεται το παραμύθι, ένα ισχυρό μέσο για να για συζητηθούν παρόμοια θέματα.

Πριν μερικά χρόνια είχα μόλις κάνει ταινία μικρού μήκους και ένα θεατρικό σενάριο για το Διεθνές Φεστιβάλ Δελφών, είχε εγκριθεί σενάριό μου μεγάλου μήκους από το ΕΚΚ και υπήρχε ενδιαφέρον από σκηνοθέτες και παραγωγούς, την ίδια στιγμή που η χώρα βούλιαζε στην κρίση. Επειδή μάλιστα μου έδιναν ελπίδες, βρισκόμουν σε έναν φαύλο κύκλο με συναντήσεις επί συναντήσεων που δεν κατέληγαν πουθενά πέρα από ατέρμονες αναλύσεις για τον Herzog και τον Jarmusch και το auteur σινεμά. Κάποια στιγμή μετά από αρκετές προσπάθειες προέκυψε μία σεναριακή δουλειά για την τηλεόραση. Δούλεψα πυρετωδώς και την παρέδωσα στην ώρα μου. Δυστυχώς, δεν προχώρησε πάλι για οικονομικούς λόγους. Πάνω σε αυτές τις συνεχείς ματαιώσεις άκουσα μία συνέντευξη της Arianna Huffington στην οποία μιλούσε για παρόμοια θέματα και στο τέλος έδωσε το mail της και είπε να της γράψει όποιος ταυτίστηκε μαζί της. Το έκανα. Και μου απάντησε ότι θα δημοσιεύσουν το άρθρο μου: A greek writers tale. Αυτό όμως σήμαινε και μία ευκαιρία. Με την παρότρυνση του άντρα μου και των αδερφών μου έκανα μια καμπάνια crowdfunding. Στην αρχή όλοι με ρωτούσαν τι είναι αυτό που κάνω. Δεν είχαν ιδέα. Και μετά άρχισαν να συμμετέχουν όχι μόνο φίλοι, άλλα άγνωστοι, από την επαρχία και το εξωτερικό. Ο κόσμος ανταποκρινόταν, μου έγραφε ότι ταυτίζεται. Και πέτυχε. Ήταν μάλιστα το πρώτο πετυχημένο crowdfunding για την έκδοση παιδικού βιβλίου στην Ελλάδα. Το πλεόνασμα του στόχου δόθηκε για φιλανθρωπικούς σκοπούς ενώ αποφάσισα να προσφέρω μέρος των εσόδων στην Ένωση Μαζί με το Παιδί και μετά την έκδοση του βιβλίου.

Με ενδιαφέρει να επικοινωνήσω χρήσιμα θέματα στα παιδιά. Να πλησιάσω παιδιά που δίνουν καθημερινά αγώνα ανάμεσα στο πώς βλέπουν εκείνοι τον εαυτό τους και πώς τους βλέπουν οι άλλοι. Αυτό έγινε στο Μύρτιλλο καφέ με την παρουσία διερμηνέα στην νοηματική, στο Νταού Πεντέλης, σε ορφανοτροφεία, ενώ με την συμβολή της Τάνιας Παλαιολόγου κάναμε ηχογράφηση ακουστικού βιβλίου για τον οργανισμό Διαβάζω για τους άλλους. Η ανταπόκριση των παιδιών μου δίνει μεγάλη χαρά, από εκεί καταλαβαίνω ότι ενδιαφέρονται. Σε ένα σχολείο με υποδέχτηκαν με ζωγραφιές στον τοίχο και όταν χτύπησε το κουδούνι για διάλειμμα δεν σηκώθηκαν. Σε άλλο σχολείο είχαν κάνει ολόκληρη κατασκευή και ένα βιβλίο εμπνευσμένο από το βιβλίο. Σε άλλη παρουσίαση ένα παιδί εξομολογήθηκε δημόσια μία ιστορία εμπνευσμένη από όσα άκουσε.

Το παιδικό βιβλίο εκτός από το να ψυχαγωγεί έχει την ικανότητα και να αναδεικνύει ζητήματα που αφορούν την πραγματικότητα και να προτείνει τρόπους αντιμετώπισης. Ο πατέρας του μύθου ο Αίσωπος ήταν άκρως διδακτικός και αλληγορικός. Με το παραμύθι το παιδί μπορεί να διεισδύει στον συναισθηματικό του κόσμο και να τον παρατηρήσει. Όταν η ιστορία λέγεται για κάποιον άλλον είναι πιο εύκολο να σκεφτεί: ‘αυτό  συμβαίνει και σε εμένα’.

Πιστεύω ότι δεν πρέπει να ωραιοποιούμε στα παιδιά την πραγματικότητα, όπως πρέπει να γνωρίζουν ότι υπάρχει το καλό να προειδοποιηθούν και για το κακό. Φυσικά, εμείς θα  τα προστατεύσουμε από αυτό, αλλά δεν μπορούμε να κρύψουμε την ύπαρξη της αρνητικής πλευράς της ζωής. Είναι δύσκολο να τους μιλήσουμε για αυτό, αλλά το να το αποσιωπήσουμε είναι πολύ πιο επικίνδυνο. Η παιδική λογοτεχνία δεν υπόσχεται, αλλά ελπίζει να βοηθήσει και να προτείνει τρόπους αντιμετώπισης των δυσκολιών και ανάδειξης των φωτεινών πλευρών μέσα από την δικαίωση και τη λύση.

Έχω υπάρξει παιδί, έχω παιδιά, τα παρατηρώ και ανακαλώ, το να εκφραστώ είναι μία ανάγκη. Αν δεν το κάνω κάτι μου λείπει. Βλέπω παιδικές ταινίες και θέατρο, διαβάζω Ροντάρι, Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, Όσκαρ Γουάιλντ, Κάρολο Ντίκενς, Ρόαλντ Νταλ, Σπίρι, Άστριντ Λίντγκρεν, Ρενέ Γκοσινί, Μόρις Σέντακ, Dr Seuss, CS Lewis.

Γράφω τα επόμενα βιβλία, έχω ανοιχτά προσχέδια και σημειώνω ιδέες να μην τις χάσω.  Είναι πράγματα που λέγονται και στιγμές έμπνευσης που δεν επαναλαμβάνονται.

Η μητέρα μου μας διάβαζε παραμύθια κάθε βράδυ πριν κοιμηθούμε και ζωγράφιζε βιτρό και ο πατέρας μου αν και αριστούχος του πολυτεχνείου έχει στα συρτάρια του χειρόγραφα με αστυνομικά διηγήματα. Και ταξιδεύαμε πολύ, από μικρά, σε όλο τον κόσμο, μαθαίναμε για νέα μέρη και γνωρίζαμε ανθρώπους όλων των εθνικοτήτων. Αυτό εξιτάρει την φαντασία. Τους οφείλω αυτή μου την πλευρά. Ασχολούμαι και με ταξιδιωτικά. Και η ευγνωμοσύνη είναι ένα συναίσθημα με το οποίο σίγουρα θα ασχοληθώ. Καθώς δημιουργώ δημιουργούμαι.

%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%af%cf%83%ce%b9-%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%86%ce%b9%ce%bb-2

Μαρία Ζαβάκου
Συγγραφέας-Σεναριογράφος
facebookwordpress