Πάντα θεωρούσα την επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της αρμονικής μας συνύπαρξης. Όλα τα άλλα πάνε κι έρχονται, και τα διαχειριζόμαστε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Αλλά αν δεν υπάρξει επικοινωνία, δεν πρόκειται να καταφέρουμε και πολλά.

Παρά τη σημαντικότητα της επικοινωνίας όμως, συνεχίζουμε να μην το καταφέρνουμε ιδιαίτερα. Το πιο απλό πράγμα είναι να μιλάνε δυο άνθρωποι, ο ένας να ακούει τον άλλο, και να απαντάει ανάλογα ώστε να προκύπτει μια συζήτηση. Κι όμως, καταφέρνουμε αυτό το απλούστατο να το κάνουμε περίπλοκο. Είτε επειδή θέλουμε να επιβάλλουμε την άποψή μας στον άλλο, είτε επειδή δεν ακούμε πραγματικά αλλά περιμένουμε πότε θα είναι η σειρά μας να μιλήσουμε, είτε επειδή αρνούμαστε να επηρεαστούμε πραγματικά διότι νομίζουμε ότι ξέρουμε καλύτερα, είτε για οποιοδήποτε άλλο λόγο.

Σε αυτή την αδυναμία αποτελεσματικής επικοινωνίας βάζω και τον εαυτό μου μέσα. Έχουν υπάρξει αμέτρητες φορές που, αν έβαζα το χέρι στην καρδιά, θα παραδεχόμουν ότι δεν ευνόησα την επικοινωνία που είχα με συγκεκριμένους ανθρώπους. Είμαι περήφανος όμως που μπορώ να πω ότι έχω βελτιώσει πάρα πολύ τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνώ, και αν υπάρχει ένα στοιχείο της ζωής μου που μπορώ με βεβαιότητα να πω ότι έχει βοηθήσει, είναι η τέχνη του αυτοσχεδιαστικού θεάτρου.

Το αυτοσχεδιαστικό θέατρο (ευρέως γνωστό ως improv, συντομογραφία του improvisational comedy theater) είναι μια μορφή θεατρικής τέχνης διαφορετική από τις άλλες. Έχει την ιδιαιτερότητα ότι ο θίασος ανεβαίνει στη σκηνή και δεν έχει την παραμικρή ιδέα του τι πρόκειται να παίξει. Δεν υπάρχει κείμενο γραμμένο, δεν υπάρχουν προαποφασισμενοι χαρακτήρες, δεν
υπάρχει κάποια δομή, και γενικώς δεν υπάρχει καμία δικλείδα ασφαλείας. Τα πάντα είναι μια έκπληξη τόσο για το κοινό, όσο και για τους ηθοποιούς. Αυτό σημαίνει ότι αγκαλιάζουμε το ρίσκο, τον αυθορμητισμό και τη συνεργασία.

Το improv, λοιπόν, δεν είναι απλά το επάγγελμα μου. Είναι το πάθος μου, είναι τρόπος ζωής μου. Είναι κάτι το οποίο πιστεύω βαθιά ότι κάνει καλύτερους ανθρώπους και προσπαθώ να εφαρμόζω τις αρχές του στη ζωή μου. Και αυτό διότι πέραν από εντυπωσιακές θεατρικές παραστάσεις, οι αρχές του αυτοσχεδιασμού ξεπερνάνε πολύ γρήγορα τα όρια μιας θεατρικής σκηνής και αγγίζουν κάθε πτυχή της καθημερινότητας μας. Εξού και η βελτίωση στον τρόπο που επικοινωνώ.

Η επικοινωνία είναι το Α και το Ω στο αυτοσχεδιασμό. Όταν πρέπει να διαχειριστείς αποτελεσματικά το κάθε απρόσμενο, σε συνεργασία με άλλους ανθρώπους, τα πάντα ξεκινάνε από το να είσαι ανοιχτός στην επικοινωνία. Να είσαι ανοιχτός στο να επηρεαστείς πραγματικά από αυτά που έχει να σου πει ο άλλος. Και για να απλοποιήσουμε λίγο αυτή την έννοια, πάμε να δούμε 5 τρόπους με τους οποίους το improv σε κάνει πιο επικοινωνιακό άνθρωπο.

1. Ακούς ενεργητικά.
Πόσες φορές έχουμε βρεθεί σε συζητήσεις όπου ο άλλος δεν μας ακούει πραγματικά, αλλά απλώς περιμένει να σταματήσουμε να μιλάμε για να πει αυτά που έχει να πει (δεν θα αγγίξω καν το πόσες φορές είμαστε εμείς που το κάνουμε αυτό. Ας μην κρυβόμαστε. ;) ). Μια κατάσταση στην οποία δεν ακούμε ενεργητικά αλλά παθητικά. Αυτό όμως δεν βοηθάει να γίνει ένας υγιής διάλογος. Είναι δυο παράλληλοι μονόλογοι. Δυο άνθρωποι που ενδιαφέρονται περισσότερο να πουν αυτά που έχουν να πουν, πάρα να ακούσουν αυτά που έχει να πει ο άλλος. Το improv μας διδάσκει πώς να ακούμε ενεργητικά. Πώς να κρεμόμαστε από τα χείλη του συνομιλητή μας, ώστε να ακούσουμε πραγματικά τι έχει να πει και αυτά τα λόγια να δώσουν τροφή στο πώς θα συνεχιστεί η κουβέντα. Με αυτό τον τρόπο χτίζουμε μαζί τον διάλογο και κατάλληλου με -ιδανικά- σε μια νέα άποψη.

2. Επηρεάζεσαι από τα λόγια του άλλου
Όταν ακούμε ενεργητικά, επηρεαζόμαστε κιόλας. Αυτό είναι, εξάλλου, και όλο το νόημα της επικοινωνίας. Να επηρεαστούμε από αυτά που παίρνουμε, και να επιτρέψουμε στην άποψη του άλλου να μας αλλάξει τα δεδομένα. Η συζήτηση δεν είναι μονάχα ανταλλαγή απόψεων. Είναι δημιουργία νέων, πιο ολοκληρωμένων απόψεων, οι οποίες εμπεριέχουν λίγο και από τις δυο πλευρές. Σε τελική ανάλυση, ποιο το νόημα της επικοινωνίας αν βγαίνουμε από μια συζήτηση οι ίδιοι άνθρωποι όπως μπήκαμε; Το θέμα είναι να αλλάζουμε, να βελτιωνόμαστε, να εξελισσόμαστε. Και όταν επιτρέψουμε στα λόγια του συνομιλητή μας να μας επηρεάσουν, το αποτέλεσμα είναι μαγικό.

3. Αναδεικνύεις τον συνομιλητή σου
Όπως λέμε όλοι οι improvisers, στο improv έχεις μία και μόνο δουλειά επί σκηνής. Όχι να αναδείξεις το ταλέντο σου, αλλά να αναδείξεις το ταλέντο του συμπαίκτη σου. Γιατί; Διότι έτσι νιώθει ότι συνεργάζεστε, ότι μετράει ο λόγος του, ότι μπορεί να σε εμπιστευθεί, και ότι δεν υπάρχει λόγος να αγχώνεται μιας και θα τον/την στηρίξεις εσύ. Φανταστείτε αυτό σε ένα πλαίσιο επικοινωνίας που δημιουργούμε ένα ασφαλές περιβάλλον για τους συνομιλητές μας. Τους βοηθάμε να μην φοβούνται να εκφράσουν αυτά που έχουν να πουν, να τους κάνουμε να νιώσουν ωραία που εκφράστηκαν, και να μην μας βλέπουν σαν αντιπάλους στη συζήτηση αλλά σαν συνεργάτες που προσπαθούμε να καταλήξουμε μαζί σε έναν κοινό στόχο.

4. Ανοίγεσαι σε νέες δυνατότητες
Το improv διέπεται από μια νοοτροπία αποδοχής. Βασίζεται πάνω στο λεγόμενο «Ναι, και», το οποίο σημαίνει ότι αποδέχομαι ως σωστό από που ειπώθηκε, και χτίζω πάνω σε αυτό με βάση το πώς εμπνεύστηκα. Καθημερινά στη ζωή μας συναντάμε διλήμματα, από σοβαρά με τι ασήμαντα. Από το αν θα μεταναστεύσουμε σε μια νέα χώρα ελπίζοντας για καινούριες ευκαιρίες, μέχρι το αν θα βάλουμε τζατζίκι ή τυροκαυτερή στο πιτόγυρο. Αντιστοίχως, όταν επικοινωνούμε με άλλους ανθρώπους, βρισκόμαστε μπροστά στο δίλημμα του αν θα ανοίξουμε τον εαυτό μας στο να δεχτεί και να επεξεργαστεί μια εντελώς ξένη άποψη που ακούει, ή αν θα κρατήσει τις πόρτες κλειστές. Το κλειδί είναι ότι και τα δύο έχουν κάτι να μας προσφέρουν. Άνθρωποι που λένε «Ναι» ανταμείβονται με τις νέες περιπέτειες που παρουσιάζονται μπροστά τους. Άνθρωποι που λένε «Όχι» ανταμείβονται με την ασφάλεια του να μείνουν σε αυτά που γνωρίζουν και να μην εξερευνήσουν παραέξω. Σε κάθε περίπτωση, αναγνωρίζουμε τι είναι αυτό που έχουμε ανάγκη, και αντιδρούμε αναλόγως.

5. Αποκτάς αυτοπεποίθηση στον λόγο σου
Όταν αυτοσχεδιάζουμε, κάθε μας βήμα είναι στο σκοτάδι. Τα πάντα είναι αβέβαια, τίποτα δεν μας εγγυάται την επιτυχία, και, παίρνοντας μια απόφαση, επιλέγουμε να προχωρήσουμε μπροστά ελπίζοντας για το καλύτερο. Για να μπορέσει να λειτουργήσει αυτό, πρέπει να πάρουμε μια δυναμική απόφαση, να αγνοήσουμε τον φόβο της πιθανότητας της αποτυχίας, να σφίξουμε τα δόντια και να στηρίξουμε την επιλογή μας. Έχοντας κάνει αυτό το βήμα στο κενό ξανά και ξανά και ξανά, αρχίζουμε να χτίζουμε μια αυτοπεποίθηση για το ένστικτο μας, για αυτή την πρώτη μας αφιλτράριστη σκέψη, και νιώθουμε πιο σίγουροι για τον εαυτό μας. Νιώθουμε μεγαλύτερη άνεση να εκφράσουμε την άποψη μας, διότι πλέον το κυρίαρχο κριτήριο δεν είναι το αν θα πάει καλά ή όχι. Είναι το αν θα πάμε μπροστά. Αν θα έχουμε ακολουθήσει ένα νέο μονοπάτι, το οποίο θα μας έχει διδάξει κάτι. Και κάπως έτσι καταλήγουμε να εμπνέουμε μια σιγουριά και μια ζεστασιά στο λόγο μας, που επηρεάζει θετικά τους συνομιλητές μας και δείχνει μια αυτοπεποίθηση χαρακτήρα. Αυτοί είναι μόνο λίγοι από τους τρόπους που ο αυτοσχεδιασμος, το improv theater, μπορεί να ενισχύσει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε σαν άνθρωποι. Και σκεφτείτε ότι έχουμε μιλήσει μόνο για την επικοινωνία. Αν αγγίξουμε και τους υπόλοιπους τομείς, θα αρχίσω να ακούγομαι σαν να προωθώ μια αίρεση, και ακόμα ούτε κρασί δεν σας έχω ποτίσει. Σε επόμενη ευκαιρία αυτό.

Η ουσία είναι, μην φοβάστε να αυτοσχεδιάσετε και να εκφράζεστε αυθόρμητα. Μόνο καλό μπορεί να κάνει,

Μενέλαος Πρόκος